Οι προειδοποιήσεις Μέτσολα, η πρόταση Φον ντερ Λάιεν για το φυσικό αέριο και το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις – Τι ζήτησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τις επιδοτήσεις
Σε κλίμα έντονων διπλωματικών τριβών πραγματοποιείται στις Βρυξέλλες η Σύνοδος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στο επίκεντρο της ατζέντας βρίσκεται το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2028-2034), ενώ παράλληλα διεξάγονται σκληρές διαβουλεύσεις για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας και τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία.
Η συμβιβαστική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας προβλέπει συνολικό προϋπολογισμό 1,622 τρισ. ευρώ, μειωμένο κατά 141 δισ. ευρώ (περίπου 10%-11%) σε σχέση με τις αρχικές εισηγήσεις της Κομισιόν. Οι προτεινόμενες περικοπές αγγίζουν καίριους τομείς όπως η έρευνα, η τεχνολογία, η άμυνα, η κλιματική δράση και η ασφάλεια, διατηρώντας ωστόσο ανέπαφους τους πόρους για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής.
Το σχέδιο αυτό έχει διχάσει βαθιά τους «27»:
Οι «Φειδωλοί» (Γερμανία, Σουηδία, Ολλανδία, Αυστρία, Φινλανδία, Δανία): Απορρίπτουν το πλαίσιο ζητώντας οριζόντιες και βαθύτερες μειώσεις δαπανών, με τον Σουηδό πρωθυπουργό να κάνει λόγο για «ζώνη απαγόρευσης» σε ορισμένα κονδύλια.
Οι «Φίλοι της Συνοχής» (17 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Κύπρος, Πολωνία): Αντιδρούν σθεναρά στις περικοπές. Ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, χαρακτήρισε την πρόταση «απαράδεκτη», υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας των αναπτυξιακών κονδυλίων.
Η προειδοποίηση Μακρόν και το χρονοδιάγραμμα του Δεκεμβρίου
Κατά τη διάρκεια των κλειστών συνεδριάσεων, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν διεμήνυσε στους ομολόγους του ότι η συμφωνία πρέπει να κλείσει αυστηρά έως το τέλος του έτους. Ο Μακρόν ξεκαθάρισε ότι από τον Ιανουάριο δεν θα διαθέτει την πολιτική εξουσιοδότηση για υπογραφές, καθώς η Γαλλία εισέρχεται στην τροχιά των προεδρικών εκλογών του 2027.
Την πίεση για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων στη Σύνοδο του Δεκεμβρίου ασκεί και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επιδιώκοντας να προλάβει το εκλογικό ημερολόγιο σε Γαλλία, Ιταλία και Πολωνία. Ωστόσο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο είναι εφικτή μια ταχεία συμφωνία, ενώ παραμένει μετέωρη και η διεξαγωγή μιας έκτακτης Συνόδου Κορυφής στα τέλη Νοεμβρίου.
«Πυρά» Μέτσολα για τις περικοπές στους στόχους της Ε.Ε.
Στη δική της παρέμβαση, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, άσκησε δριμεία κριτική στους ηγέτες της Ε.Ε. Τόνισε ότι είναι οξύμωρο να τίθενται υψηλοί φιλόδοξοι στόχοι για την ανταγωνιστικότητα και την άμυνα και ταυτόχρονα να περικόπτονται οι αναγκαίοι πόροι.
«Δεν μπορούμε να συμφωνούμε και μετά να περικόπτουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, καλώντας τα κράτη-μέλη να εξετάσουν τη δημιουργία νέων ίδιων πόρων (ευρωπαϊκών εσόδων), ώστε να καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό χωρίς να επιβαρυνθούν υπερβολικά οι εθνικοί προϋπολογισμοί.
Ενεργειακό αδιέξοδο, αποθέματα φυσικού αερίου και η ελληνική πρόταση
Παρά το βελτιωμένο κλίμα, ο πρώτος γύρος συζητήσεων για την ενέργεια έληξε χωρίς κοινή γραμμή, με τη Γερμανία να πιέζει για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) και να προειδοποιεί για το ενδεχόμενο να μην υπάρξουν τελικά συμπεράσματα για τον τομέα αυτό.
Στο πλαίσιο της συζήτησης για την ενεργειακή ασφάλεια:
Πρόταση Φον ντερ Λάιεν: Η πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων φυσικού αερίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς τα τρέχοντα αποθέματα βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα λόγω των θερινών αναταράξεων στις αγορές και των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.
Πρόταση Μητσοτάκη: Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε αυξημένη δημοσιονομική ευελιξία, προκειμένου τα κράτη να αξιοποιήσουν τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα που προκύπτουν από τον πληθωρισμό για τη χρηματοδότηση επιδοτήσεων και μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας. Ωστόσο, η Κομισιόν εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε νέες δημοσιονομικές εξαιρέσεις.
Πρόταση Στόκερ (Αυστρία): Ο Αυστριακός καγκελάριος επανέφερε την πρόταση για ενίσχυση της διαφάνειας στον μηχανισμό διαμόρφωσης των τιμών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Γεωπολιτικές προκλήσεις: Ουκρανία και διεύρυνση
Εκτός από τα οικονομικά ζητήματα, οι ηγέτες επιβεβαίωσαν τη στήριξή τους προς το Κίεβο. Η Ε.Ε. έχει ήδη συμφωνήσει σε χρηματοδοτικό πακέτο 90 δισ. ευρώ για τη διετία 2026-2027 (60 δισ. για στρατιωτικό εξοπλισμό και 30 δισ. για προϋπολογιστική στήριξη), ενώ η Ρομπέρτα Μέτσολα χαιρετίζοντας το νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, υπογράμμισε την ανάγκη να διατηρηθεί η δυναμική τόσο για την οικονομική ενίσχυση της Ουκρανίας όσο και για τη διαδικασία διεύρυνσης της Ε.Ε. στα Δυτικά Βαλκάνια.
