Οι επικίνδυνες ομοιότητες του σήμερα με το παρελθόν – Οι τρεις «πυριτιδαποθήκες» που τρομάζουν τον πλανήτη
Ο πλανήτης διανύει μια εξαιρετικά ασταθή γεωπολιτική περίοδο. Σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times, η ταυτόχρονη ύπαρξη ανοιχτών πολεμικών μετώπων στην Ευρώπη, την Ασία και τη Μέση Ανατολή αυξάνει ραγδαία τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης σύγκρουσης ανάμεσα στις υπερδυνάμεις του πλανήτη.
Πλέον, η πιθανότητα ενός Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου έχει πάψει να θεωρείται ένα ακραίο, θεωρητικό σενάριο που απασχολεί μόνο στρατιωτικούς αναλυτές. Αντίθετα, κυριαρχεί στις ατζέντες κυβερνήσεων και διπλωματών, καθώς οι τοπικές κρίσεις μοιάζουν να αλληλεπιδρούν όλο και περισσότερο μεταξύ τους.
Οι επικίνδυνες ομοιότητες με το παρελθόν
Σε ένα αναλυτικό άρθρο του στους Financial Times, ο ειδικός σε διεθνή θέματα Γκίντεον Ράχμαν, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου εντοπίζοντας ανησυχητικά κοινά στοιχεία ανάμεσα στο σήμερα και στις εποχές που προηγήθηκαν των δύο μεγάλων Παγκοσμίων Πολέμων.
Ο συντάκτης αναρωτιέται αν τα λάθη στρατηγικής των ισχυρών κρατών, το ρευστό τοπίο των συμμαχιών και η ανικανότητα περιορισμού των εντάσεων, θα μπορούσαν να μας οδηγήσουν σε έναν ολέθριο παγκόσμιο πόλεμο. Οι πρόσφατες εξελίξεις ενισχύουν αυτούς τους φόβους: επιθέσεις με πυραύλους που παραλύουν αεροδρόμια (όπως στο Ριάντ), πολύνεκρα ρωσικά χτυπήματα επί ουκρανικού εδάφους, προειδοποιήσεις από την Πολωνία για απειλή στην καρδιά της Ευρώπης και κινεζικά στρατιωτικά γυμνάσια με πραγματικά πυρά. Παρά τη χιλιομετρική τους απόσταση, τα γεγονότα αυτά συνθέτουν το παζλ ενός κόσμου όπου η σταθερότητα αγνοείται.
Μέτωπο 1ο: Ευρώπη και η «σκιά» του ΝΑΤΟ
Το πιο άμεσο σημείο τριβής βρίσκεται στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει βαλτώσει σε μια μακρά φάση φθοράς, ανεβάζοντας το θερμόμετρο ανάμεσα στη Μόσχα και τη Δύση. Η σύγκρουση, ωστόσο, έχει ξεφύγει από τα στενά όρια του πεδίου της μάχης, περιλαμβάνοντας δολιοφθορές, υβριδικές επιθέσεις και κυβερνοπόλεμο.
Το μεγάλο «αγκάθι» παραμένει το εξής: Πώς θα αντιδράσει η Δύση αν μια ρωσική ενέργεια χτυπήσει -ακούσια ή εκούσια- χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ; Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας, σέρνοντας τη Συμμαχία σε μια απευθείας και καταστροφική στρατιωτική εμπλοκή με τη Ρωσία.
Μέτωπο 2ο: Μέση Ανατολή και η παγκοσμιοποίηση του πολέμου
Η δεύτερη «πυριτιδαποθήκη» εντοπίζεται στη Μέση Ανατολή. Οι εχθροπραξίες με τη συμμετοχή του Ιράν και τα χτυπήματα σε αμερικανικά συμφέροντα διατηρούν την περιοχή σε αναβρασμό.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, σύμφωνα με τον Ράχμαν, είναι η διασύνδεση αυτής της κρίσης με την Ουκρανία. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η Μόσχα βοηθά την Τεχεράνη στη στόχευση, ενώ αντίστροφα, το Κίεβο παρέχει τεχνογνωσία σε αραβικά κράτη για την αντιμετώπιση ιρανικών drones. Είναι πλέον σαφές πως οι τοπικοί πόλεμοι δεν είναι απομονωμένοι. Η τεχνολογία και οι τακτικές μεταφέρονται από το ένα μέτωπο στο άλλο, απειλώντας να παρασύρουν περισσότερα κράτη σε μια ήδη εύθραυστη ισορροπία.
Μέτωπο 3ο: Η Ταϊβάν και το δίλημμα των ΗΠΑ
Το τρίτο μεγάλο μέτωπο βρίσκεται στην περιοχή του Ειρηνικού, με την Κίνα να εντείνει συνεχώς τη στρατιωτική της πίεση γύρω από την Ταϊβάν. Το Πεκίνο διεκδικεί το νησί ως αναπόσπαστο κομμάτι του, παρόλο που η Ταϊβάν λειτουργεί ως ανεξάρτητο, αυτοδιοικούμενο κράτος.
Μια πιθανή στρατιωτική εισβολή της Κίνας για την προσάρτηση του νησιού θα πυροδοτούσε μια πρωτοφανή κρίση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έρχονταν αντιμέτωπες με το απόλυτο γεωπολιτικό δίλημμα σχετικά με το αν και πώς θα επέμβουν. Μια τέτοια κλιμάκωση θα μετέτρεπε μια τοπική διαμάχη σε άμεση σύγκρουση μεταξύ των δύο μεγαλύτερων στρατιωτικών και οικονομικών υπερδυνάμεων του πλανήτη, με ολέθριες συνέπειες για ολόκληρο τον κόσμο.
